The Pursued Gallery

AEROPLASTICS Contemporary occupies a very special place in the art gallery scene in Brussels and Belgium. Jerome Jacobs' decision at the end of 1998 to take over a large town house not far from the Stephania Square was already of itself inherently unusual. At that time there seemed to be a trend towards moving to the lower part of the city with many gallery owners setting up premises in the vast, disused warehouses along the sides of the canal – some more successfully than others. By opting for an old building in an upmarket area of the city, Jerome Jacobs was purposely drawing attention to the essentially bourgeois aspect of art collection that others were seeking to dismiss; but above all he was setting up a framework for a hitherto unexplored dialogue between often audacious works of art and rooms more designed to house academic paintings and 1900s curios than multimedia installations. Parquet flooring, red carpet, high ceilings, stucco mouldings and gilding, huge mirrors perched on mantelpieces – the décor is as far removed as one could possibly imagine from the white cube aesthetic.

Yet, paradoxically, this architecture lends itself remarkably well to exhibiting contemporary art: the highly ostentatious rooms of the first floor, the piazzo nobile, being complemented on the second floor by smaller, less ornate spaces, easy to darken and suitable for video projection. The dichotomy of this exhibition space is an excellent expression of the policy Jerome Jacobs is pursuing with Aeroplastics, where the spectacular often rubs shoulders with the intimate, just as eroticism – no matter how extreme – always contains a certain poetry or bizarre humour.

From the outset, the gallery has alternated between group and monographic exhibitions, with a preference for works that develop their own language and offer immediate visual accessibility. But these qualities must also form part of a broader aesthetic programme, the aim of which is to provoke a reaction – negative or positive – in the viewer. This reaction, as Jerome Jacobs points out, must make the viewer question what he has seen or, better still, thinks he has seen: the essential thing is that the viewer should not stop at the first emotion felt.

Among the subjects dissected at Aeroplastics, the mechanisms of the world of art and its immediate surroundings occupy a special place, as do the multiple facets of the great Human Comedy – sex, individual and collective violence, the transformations and limitations of corporality, the excesses of the consumer society, sociocultural stereotypes, conflict, ecology and obsessions of every kind. Another area of exploration, history – both ancient and modern – is a source of inspiration and interrogation for artists as diametrically opposed as, for example, Ronald Ophius and Cédric Tanguy.

This questioning can take the form either of complex installations – some of which literally invade the gallery space – or of more traditional means of expression (such as paintings or photographs), the latter having the advantage of being more directly accessible to a wide public. When it comes to interrogation, Jerome Jacobs favours the second (or even the third) degree, the bizarre, and that particular form of solemn, crazy or quirky strangeness so deeply rooted in Belgian culture. But this Belgianness is not an end in itself: the gallery is firmly focused on international artists and its wide audience includes a very large number of foreign collectors.

Sufficiently unusual in the world of art galleries to be worth mentioning is the fact that Jerome Jacobs can often claim to play the role of curator: After Nature, Innocence, Wonderland, Strip and Tease and Oracle of Truth are among the often disconcerting group exhibitions that stand out in the ongoing story of the Aeroplastics gallery. One hesitates to name names, as the list of omissions is likely to be so long... however, the Female Turbulence exhibition (autumn 2003) brings to mind Cindy Sherman, Andres Serrano, Shirin Neshat, Laurie Simmons, Dana Wyse, Annie Sprinkle, the Guerrilla Girls, Alison Jackson and indeed Del LaGrace Volcano, along with some (very) young visual artists including the New Yorker Alex Mc Quilkin and Elodie Pong from Switzerland, whose taste for the irreverent is every bit as developed as that of their elders. But the curator's role does not end with the selection and organisation of exhibitions: it requires a long-term policy that reveals implicit yet often unexpected links between the artists the gallery presents. However, there is nothing of the pompous theoretician about Jerome Jacobs – proof that one can do things seriously without taking oneself too seriously in the process.

The private viewings are often a pretext for a range of events or happenings: with the Paranormal exhibition (spring 2004), the artists selected (Gaston Bertin, Jeremy Blake, Pol Bury, Charley Case, Katharine Dowson, Barbara Kruger, Fiona Rae, Martin Richman and Carrie Yamaoka) were joined by three clairvoyant assistants whose job it was to answer the questions of bemused visitors – even the most sceptical among them.

The monographic exhibitions follow the same principle of exhaustiveness and present the broadest panorama possible of an artist's work at a given moment so as to provide the key to a fuller understanding. For example, visitors to Aeroplastics had the opportunity to discover a largely unknown aspect (at least in Belgium) of the work of Daniele Buetti (May 2006) through a number of extremely minimal video installations; far removed as these may be from the glamour of his major photos – more familiar to the wider public – they nevertheless constitute a key element in understanding his work as a whole. Another example of this approach is the exhibition devoted to John Isaacs (January 2007), where the monumental rooms of the first floor were used to display his more intimist works while his videos were shown on the second floor.

In the case of monographic exhibitions, Jerome Jacobs encourages artists to invest the whole of the space – and he is often taken at his word. Who could forget Jean-François Fourtou's orang-utans, giant snails and elephant (November 2003) that made the gallery look like a bourgeois residence that had been turned upside down by children left home alone? Charley Case (January 2006) chose to tackle the walls of the entrance lobby with a huge mural painting and, for the period of the exhibition, transformed the glass windows of the stairway into a kind of giant cosmic vortex.

Incomplete though it is, this brief panorama must include a mention of Aeroplastics' outreach events and in particular the impressive Boost in the Shell exhibition (May 2005) at the De Bond cultural centre in Bruges. Dozens of artists, from Belgium and abroad, were brought together by Jerome Jacobs (with city of Bruges art curator Michel Dewilde) to investigate this body that escapes us – the pursued body. Art is what makes life more interesting than art, said Filliou; if applied to karate this aphorism could well have been coined by a certain Jean-Claude Van Damme. For this reason, but perhaps for others too, a room was set aside at the Bruges exhibition for the most famous living Belgian in the world.

And, while the Aeroplastics exhibitions always enjoy wide success, the virtual public too flocks to visit the gallery's website. Very well-documented and complete, it includes all the works exhibited or available, arranged by exhibition, artist's name and even by the medium used – a comprehensiveness that few other institutions could claim to achieve.

The Pursued Gallery

Dans le panorama des galeries d'art bruxelloises et belges, AEROPLASTICS Contemporary occupe une place bien particulière. Le choix de Jérôme Jacobs d'investir fin 1998 une maison de maître située à proximité de la place Stéphanie, est déjà en soi fondamentalement atypique. A la même époque, un mouvement semblait se dessiner vers le bas de la ville, poussant nombre de galeristes à installer leurs locaux, avec plus ou moins de bonheur, dans les vastes entrepôts désaffectés qui bordent le canal. En optant pour un immeuble ancien des quartiers huppés de la capitale, Jérôme Jacobs rappelait la composante essentiellement bourgeoise de la collection d'art que d'autres cherchaient à faire oublier ; mais surtout, il instaurait le cadre pour un dialogue jusqu'alors inédit entre des œuvres souvent audacieuses, et des salles davantage conçues pour accueillir des tableaux académiques et des bibelots 1900, que des installations multimédia. Parquets, tapis rouge, hauts plafonds, moulures en stuc et dorures, vastes miroirs perchés sur les manteaux de cheminée en marbre : le décor est aussi éloigné que l'on puisse l'imaginer de l'esthétique du cube blanc.

Paradoxalement, cette architecture se prête remarquablement bien à l'exposition d'une collection d'art contemporain : aux pièces très ostentatoires du premier étage, le piazzo nobile, succèdent au second des plus petits volumes à la décoration épurée, faciles à occulter et aptes à recevoir des projections vidéo. Cette dichotomie de l'espace d'exposition reflète bien la politique menée par Jérôme Jacobs avec Aeroplastics, où le spectaculaire côtoie souvent l'intime, tout comme l'érotisme - futil tendance extrême - n'exclut pas une certaine poésie ou un humour décalé.

Le programme de la galerie alterne depuis le début expositions de groupe et monographiques, avec une prédilection pour les œuvres qui développent leur langage propre, et proposent une accessibilité visuelle immédiate. Encore faut-il que ces caractéristiques participent d'un programme esthétique plus vaste, dont le but est de susciter une réaction - négative ou positive - chez le spectateur. Cette réaction, ainsi que le souligne Jérôme Jacobs, doit le pousser à s'interroger sur ce qu'il a vu ou, mieux encore, croit avoir vu : l'essentiel est que le spectateur ne s'arrête pas à la première émotion ressentie.

Parmi les sujets disséqués chez Aeroplastics, les mécanismes du monde de l'art et de ses environs immédiats occupent une place de choix, tout comme les multiples facettes de la grande Comédie humaine : le sexe, la violence individuelle ou collective, la mutation et les limites de la corporalité, les excès de la société de consommation, les stéréotypes socioculturels, le conflit, l'écologie, les obsessions en tout genre... Autre terrain d'exploration, l'histoire - ancienne ou contemporaine - est source d'inspiration et d'interrogation pour des artistes aussi diamétralement opposés que, par exemple, Ronald Ophius et Cédric Tanguy.

Ces questionnements s'incarnent soit dans des installations complexes - dont certaines envahissent littéralement l'espace de la galerie -, ou via des modes d'expression plus classiques (tableaux ou photographies), ces derniers présentant l'avantage d'être plus directement accessibles à un large public. Jérôme Jacobs privilégie le second degré (voire le troisième), le bizarre, et cette forme particulière d'étrangeté, grave, loufoque ou décalée, profondément ancrée dans la culture belge. Mais cette belgitude n'est pas une fin en soi : la galerie est résolument tournée vers les artistes internationaux, et compte dans son large public de très nombreux collectionneurs étrangers.

Fait assez rare dans l'univers des galeries pour être souligné, Jérôme Jacobs peut revendiquer un véritable rôle de commissaire : After Nature, Innocence, Wonderland, Strip and Tease et Oracle of Truth sont quelques unes des expositions de groupe, souvent déroutantes, qui jalonnent l'histoire d'Aeroplastics depuis ses débuts. L'on hésite à citer des noms, tant la liste des oublié(e)s risquerait d'être longue. Ainsi pour Female Turbulence (automne 2003), il faudrait mentionner Cindy Sherman, Andres Serrano, Shirin Neshat, Laurie Simmons, Dana Wyse, Annie Sprinkle, the Guerrilla Girls, Alison Jackson ou encore Del LaGrace Volcano, aux côtés de (très) jeunes plasticien(ne)s telles la newyorkaise Alex Mc Quilkin ou la Suissesse Elodie Pong, dont le goût pour l'irrévérence n'a rien à envier à celui de leurs aîné(e)s. Mais le commissariat ne s'arrête pas l'organisation ponctuelle d'expositions : il s'agit d'une politique à long terme, qui révèle en filigrane l'existence de liens parfois insoupçonnés entre les artistes présentés par la galerie. Jérôme Jacobs n'a toutefois rien d'un théoricien pompeux - preuve que l'on peut faire les choses sérieusement sans pour autant se prendre trop au sérieux.

Les vernissages sont souvent prétexte à divers événements ou happenings : pour Paranormal (printemps 2004), les artistes sélectionnés (Gaston Bertin, Jeremy Blake, Pol Bury, Charley Case, Katharine Dowson, Barbara Kruger, Fiona Rae, Martin Richman et Carrie Yamaoka) se sont vus adjoindre les services de trois voyants extralucides, chargés de répondre aux questions des visiteurs médusés - mêmes à celles des plus incrédules d'entre eux.

Les expositions monographiques répondent au même principe d'exhaustivité, et offre un panorama aussi vaste que possible du travail d'un artiste à un moment donné, afin d'en fournir des clefs de compréhension. Ainsi les visiteurs de Aeroplastics ontils découvert un aspect largement ignoré (du moins en Belgique) de l'oeuvre de Daniele Buetti (mai 2006), avec plusieurs installations vidéos très minimales ; aussi éloignées soientelles du côté glamour de ses grandes photos - bien connues du grand public -, elles n'en constituent pas moins un élément fondamental pour appréhender l'ensemble de sa production. Un autre exemple de cette démarche est fourni par l'exposition consacrée à John Isaacs (janvier 2007), où les pièces monumentales du premier étage répondaient aux œuvres plus intimistes et aux vidéos montrées au second.

Dans le cas des expositions monographiques, Jérôme Jacobs encourage les artistes à investir la totalité de l'espace - et il est souvent pris au mot. L'on se souvient des orangs-outans, des escargots géants et de l'éléphant de Jean-François Fourtou (novembre 2003), donnant à la galerie les airs d'une demeure bourgeoise chamboulée par les enfants en l'absence des parents. Charley Case (janvier 2006) s'est quant à lui attaqué aux murs de l'entrée avec une grande peinture murale, et transforma le temps de son exposition la verrière de l'escalier en une sorte de gigantesque vortex cosmique.

Dans ce panorama bien incomplet, il faudrait encore citer Aeroplastics hors les murs, avec notamment l'impressionnante exposition Boost in the Shell (mai 2005) au centre culturel De Bond à Bruges : plusieurs dizaines d'artistes, belges ou étrangers, regroupés par Jérôme Jacobs (avec co-commissaire Michel Dewilde du CC de Bruges) pour procéder à l'examen de ce corps qui nous échappe : the pursued body. L'art est ce qui rend la vie plus intéressante que l'art, disait Filliou ; appliqué au karaté, un tel aphorisme pourrait bien avoir pour auteur un certain Jean-Claude Van Damme. Pour cette raison, mais peutêtre aussi pour d'autres, une salle était réservée dans l'exposition de Bruges au Belge contemporain le plus célèbre du monde.

Enfin, si les expositions d'Aeroplastics rencontrent toujours un large succès, le public virtuel se presse lui aussi pour visiter le site Internet de la galerie. Très documenté et complet, il recense la totalité des œuvres exposées ou disponibles, classées par exposition, nom d'artiste ou même par médium : une exhaustivité à laquelle peu d'institutions peuvent prétendre.

The Pursued Gallery

Binnen de Brusselse en Belgische galeriewereld, neemt AEROPLASTICS Contemporary een bijzondere plaats in. Toen Jerome Jacobs er eind 1998 voor koos om een herenhuis in de buurt van het Stefaniaplein te betrekken, was dat eigenlijk erg tegendraads. In die tijd was er eerder een tendens om naar de benedenstad te trekken, wat talrijke galeriehouders ertoe aanzette om zich, al dan niet met succes, te vestigen in de grote leegstaande pakhuizen aan de rand van het kanaal. Door te kiezen voor een oud gebouw in een chique wijk van de stad, verwees Jerome Jacobs naar de in wezen burgerlijke component van het verzamelen van kunst, die anderen wilden doen vergeten. Hij stelde echter vooral een kader ter beschikking voor een tot dan toe ongekende dialoog tussen vaak gedurfde werken en ruimten die eerder ontworpen zijn voor academische doeken en fin de siècle bibelots, dan voor multimedia-installaties. Parket, rood tapijt, hoge plafonds, sierlijsten, stucwerk en verguldsels, grote spiegels boven marmeren schouwen. Een decor dat wel erg ver verwijderd is van de esthetica van de witte kubus. Eigenaardig genoeg leent deze architectuur zich bijzonder goed voor tentoonstellingen van hedendaagse kunst. Op de eerste verdieping bevinden zich de pronkruimten van de piazzo nobile. Op de tweede verdieping zijn de kamers kleiner en minder gedecoreerd. Ze zijn gemakkelijk te verduisteren voor video-projecties. Deze dichotomie van de tentoonstellingsruimte, is tevens een weerspiegeling van het beleid dat Jerome Jacobs in zijn Aeroplastics voert, en waarbij het spectaculaire vaak samengaat met het intieme, terwijl erotiek – zelfs in extreme vormen – een zekere poëzie of humor niet uitsluit.

Vanaf het begin wisselen groepstentoonstellingen en monografische tentoonstellingen elkaar af, met altijd een voorkeur voor werk dat zijn eigen taal ontwikkelt en directe visueel toegankelijk is. Maar deze eigenschappen moeten ook onderdeel zijn van een breder esthetisch programma, dat als doel heeft een – negatieve of positieve – reactie bij de toeschouwer uit te lokken. Jerome Jacobs benadrukt dat die reactie hem ertoe moet aanzetten om zich vragen te stellen over wat hij gezien heeft, of beter nog, denkt te hebben gezien: Het belangrijkste is dat de toeschouwer verder gaat dan de eerste emotie die hij voelt.

Onder de onderwerpen die bij Aeroplastics worden gedissecteerd, nemen de mechanismen van de kunstwereld en zijn onmiddellijke omgeving een belangrijke plaats in en ook de talrijke facetten van de grote menselijke komedie: seks, individueel of collectief geweld, mutatie en grenzen van de lichamelijkheid, excessen van de consumptiemaatschappij, socioculturele stereotypen, conflict, ecologie, allerlei obsessies... Een ander exploratieterrein is de – oude of eigentijdse – geschiedenis. Zij is een bron van inspiratie en vraagstelling voor zo uiteenlopende kunstenaars als Ronald Ophius en Cédric Tanguy.

Die vraagstelling wordt soms geconcretiseerd in complexe installaties – waarvan sommige letterlijk de ruimte van de galerie overspoelen –, of in meer klassieke expressievormen (schilderijen of foto's). Deze laatste hebben het voordeel dat ze toegankelijker zijn voor een groot publiek. Jerome Jacobs houdt meer van de tweede (of zelfs derde) graad, het bizarre, en die bijzondere vorm van ernstige, absurde of verschoven vreemdheid, die zo diep in onze Belgische cultuur verankerd is. Maar dat Belg-zijn is geen doel op zich. De galerie richt zich resoluut op internationale kunstenaars en telt onder zijn breed publiek talrijke buitenlandse verzamelaars.

Iets wat bijzonder zeldzaam is in de galeriewereld is dat Jerome Jacobs een echte rol van tentoonstellingscommissaris speelt. After Nature, Innocence, Wonderland, Strip and Tease en Oracle of Truth zijn maar enkele voorbeelden van de groepstentoonstellingen die Aeroplastics van in het begin organiseerde. Het is moeilijk om namen te noemen, want de lijst is lang en dus het risico van kunstenaars te vergeten groot. Op Female Turbulence (herfst 2003) was werk te zien van Cindy Sherman, Andres Serrano, Shirin Neshat, Laurie Simmons, Dana Wyse, Annie Sprinkle, the Guerrilla Girls, Alison Jackson en Del LaGrace Volcano, naast dat van (heel) jonge kunstenaars als de New-Yorkse Alex Mc Quilkin of de Zwitserse Elodie Pong, wier hang naar oneerbiedigheid niet moet onderdoen voor die van hun oudere collega's. Maar deze commissarisrol houdt niet op bij het geregeld organiseren van tentoonstellingen. Het gaat om een politiek op lange termijn, die na verloop van tijd vaak onverwachte verbanden tussen de in de galerie voorgestelde kunstenaars aan het licht brengt. Jerome Jacobs heeft echter in geen geval iets van een pompeuze theoreticus – een bewijs dat je de dingen ernstig kunt aanpakken, zonder daarom zichzelf al te ernstig te nemen.

De vernissages zijn vaak een aanleiding voor diverse evenementen of happenings. Voor Paranormal (lent 2004), kregen de geselecteerde kunstenaars (Gaston Bertin, Jeremy Blake, Pol Bury, Charley Case, Katharine Dowson, Barbara Kruger, Fiona Rae, Martin Richman en Carrie Yamaoka) assistentie van drie helderzienden, die op de vragen van de stomverbaasde bezoekers – zelfs op die van de grootste sceptici onder hen – antwoordden.

De monografische tentoonstellingen zijn op hetzelfde volledigheidsprincipe gebaseerd en bieden een zo breed mogelijk panorama van het werk van een kunstenaar op een bepaald moment, en reiken zo sleutels aan voor een beter begrip ervan. Zo konden de bezoekers van Aeroplastics een (althans in België) grotendeels onbekend aspect ontdekken van het werk van Daniele Buetti (mei 2006), met meerdere bijzonder minimalistische video-installaties. Ze staan bijzonder veraf van de glamour van zijn grote – bij het publiek welbekende – foto's, maar zijn niettemin een fundamenteel element om het geheel van zijn oeuvre te begrijpen. Een ander voorbeeld was de tentoonstelling met het werk van John Isaacs (januari 2007), waarin de monumentale werken op de eerste verdieping, een pendant vormden voor de meer intimistische werken en de video's op de tweede verdieping.

Voor de monografische tentoonstellingen moedigt Jerome Jacobs de kunstenaars aan om de hele ruimte te gebruiken – en dat wordt soms letterlijk genomen. Denk maar aan de orang-oetangs, de reusachtige slakken en de olifant van Jean-François Fourtou (november 2003), die de galerie het uitzicht gaf van een burgerlijke woning die door de kinderen overhoop was gehaald toen de ouders afwezig waren. Charley Case (januari 2006) nam de muren van de inkom onder handen met een grote muurschildering en transformeerde de hele duur van zijn tentoonstelling de koepel boven de trapzaal in een soort gigantische kosmische draaikolk.

In dit onvolledige overzicht moeten we ook nog Aeroplastics extra muros vermelden, met onder meer de indrukwekkende tentoonstelling Boost in the Shell (mei 2005) in het cultureel centrum De Bond in Brugge. Jerome Jacobs (met Stad Brugge curator Michel Dewilde) bracht meerdere tientallen kunstenaars, uit binnen- en buitenland bijeen om dat lichaam dat we nooit helemaal kennen, the pursued body, te onderzoeken. Kunst is wat het leven interessanter maakt dan kunst zei Filliou. Toegepast op karate, zou een dergelijk aforisme van een zekere Jean-Claude Van Damme kunnen zijn. Daarom, maar misschien ook om andere redenen, was op de tentoonstelling in Brugge een zaal gewijd aan de beroemdste eigentijdse Belg ter wereld.

Terwijl de tentoonstellingen van Aeroplastics altijd veel succes kennen, krijgt ook de internetsite van de galerie veel virtuele bezoekers. Daar is bijzonder veel en volledige documentatie te vinden over alle tentoongestelde werken. Ze zijn per tentoonstelling, per kunstenaarsnaam en zelfs per medium consulteerbaar. Een volledigheid waar maar weinig instellingen op kunnen bogen.