Met de grote panoramische foto’s van Nicholas Kahn & Richard Selesnick treden we volop het rijk van de verbeelding binnen. Elk van hen kan afzonderlijk bekeken worden of in relatie met de andere beelden waaruit de reeks bestaat. Het geschrevene, het verhaal speelt in deze fotografische sprookjes een essentiële rol. Hun bronnen zijn erg gevarieerd: van het exotisme van City of Salt tot een hommage aan de science-fictionverhalen van het begin van de 20e eeuw met Apollo Prophecies. Het mengen van genres is ook de grote specialiteit van Cédric Tanguy: zijn fotografisch fresco waarin hij te zien is als grootadmiraal van een krankzinnige poolexpeditie, is (echt) geïnspireerd door het schilderij Gezicht op de bevroren oceaan, jacht op walrussen door de bewoners van Groenland van de Fransman François-Auguste Biard (1798-1882) dat hij maakte na zijn reizen naar Lapland en Spitsbergen. Onnodig te zeggen dat Cedric Tanguy niet dezelfde drang naar exactheid heeft als de schilder en dat hij zijn vruchtbare verbeelding de vrije loop laat …

Het mysterie wordt echter niet alleen met barok gevoed en het is typisch voor de droom dat hij zich soms slechts beperkt tot een kleine distorsie van de werkelijkheid. De werken van Inez van Lamsweerde gaan nog verder, want ze introduceert in een wereld die al fictief is – de mode – tegelijk erg eenvoudige en spectaculaire visuele verschuivingen. Ook Sam Taylor Wood speelt in de reeks Bram Stoker’s Chairs met verschillende interpretatieniveaus. Zijn allusie op de auteur van Dracula verwijst naar een typisch kenmerk van vampiers die geen schaduw hebben, net als de stoel waarop de kunstenaar zit. De onwaarschijnlijkheid van de lichaamshouding wordt nog versterkt door die van de spookmeubelen. Jean-François Fourtou heeft geen enkele behoefte aan een complexe stratagème: de aanwezigheid van een van zijn erg realistische kamelen naast meneer en mevrouw Messmer, geeft de burgersalon een aangename humoristische toets. Bij Hendrik Kerstens is het vreemde een essentieel onderdeel van het project waaraan hij al tien jaar werkt en waarvoor hij zijn dochter Paula als enige model neemt. Deze portretten zijn doortrokken van de geest van de Hollandse 17e eeuw en getuigen van een dubbele ambiguïteit: het enige subject zijn van zijn eigen vader. Ook het werk van Shadi Ghadirian, dat gericht is op de positie van de vrouw in de eigentijdse Iraanse maatschappij, is ambigu. Zonder ooit in het cliché van de aanklacht te vervallen, speelt de fotograaf subtiel in op de taboes betreffende de voorstelling van het lichaam. Net als dat het geval was in zijn vorige werk, evoceert zijn nieuwe reeks Ctrl, Alt, Delete de kloof tussen traditie en moderniteit: het vrouwelijke personage verdwijnt tegen de zwarte achtergrond, maar wordt tegelijk onthuld door de iconen van de informatica die haar bedekken. De hilarische gezichten van de portrettengalerij van Carlos Aires contrasteren met de strengheid van de zwarte barokke lijsten waarin ze gevat zijn. Maar alles is in plastic – in zekere zin ‘om te lachen’.

In de foto’s die Andres Serrano maakt van kerken is de precisie waarmee ze gerealiseerd worden omgekeerd evenredig met de ogenschijnlijke banaliteit van het onderwerp – architecturale details krijgen hierdoor een merkwaardige aura. Bij Paul Glazier wordt dan weer alles geënsceneerd om een wereld tussen hemel en aarde bevolkt met ectoplasmen en humanoïden op te wekken. In zijn video Yellow Brick Road Works waarin het centrale thema van de Wizard of Oz wordt hernomen, speelt het geluid een hoofdrol en vormt het verlengde van de vreemde wereld van zijn foto’s.

Terwijl het blauw-witte neon van Tracey Emin een evocatie is van de liefdesschreeuw en de fusionerende relatie (You Forgot To Kiss My Soul), is het borduurwerk van Frances Goodman – precieuze objecten die als drager fungeren van diverse maximes – gericht op introspectie. I Am The Happyest Person Alive, Deadly Serious, …: deze uitspraken (ontleend aan conversaties van body-builders…) verwijzen naar collectieve emoties, die iedereen echter op een geheel individuele manier ervaart. De kunstenares vergelijkt haar werk met dat van popmuziek op een radiozender: wat ook haar stemming is, uiteindelijk hoort ze altijd wel een liedje dat haar bevalt…

Zowel de sculpturen van John Isaacs als die van Olivier Blanckart zijn diep verankerd in de realiteit, die ze allerlei distorties doen ondergaan: met Let the Golden Age begin transformeert Isaacs een memorabele zuippartij in een feeëriek visioen, terwijl zijn draagbare grafsteen (A Perfect Soul) de wetten van de fysica uitdaagt. Met zijn reusachtig portret van Catherine Millet als Aziatische godin, het lichaam bedekt met vulva’s, herinnert Blanckart eraan dat de realiteit zelden eenduidig is – en dat de grondlegster van Art Press zonodig kan reïncarneren als een ontvlambare auteur van een autobiografisch essay over haar seksueel leven. Voor Cheri Samba zijn de dingen veel minder ingewikkeld: in elk geval Toutes les nanas sont pareilles (Alle meiden zijn hetzelfde, een vaststelling die hij op zijn veertigste maakt). David Nicholson integendeel, individualiseert zijn modellen tot het extreme: zijn minuscule tableaus dragen elk de naam van de geportretteerde vrouw (Christine, Gabriela, …) en zijn geladen met een erotische spanning die soms wordt gesuggereerd en soms expliciet wordt getoond. Een menselijke schedel vervolledigt als vanitas heel toepasselijk het geheel.

Terwijl de media ons dagelijks overspoelen met bloederige beelden die een niet te verwaarlozen onderdeel zijn van de internationale actualiteit, heeft de reeks Los desastres de la guerra  [De verschrikkingen van de oorlog], die Goya in het begin van de 19e eeuw tekende om de gruwelen van de Napoleontische bezetting aan te klagen, niets van haar overtuigingskracht verloren. Hoewel. Wanneer Jake & Dinos Chapman een volledige set van 80 prenten verwierven, was dat met de bedoeling om ze ‘te corrigeren’, ‘net als wanneer de huisbewaarder in The Shining Jack Nicholson aanzet om zijn familie te vermoorden, zegt dat hij de situatie moet corrigeren’ vertelt Jake… Slachtoffers en beulen krijgen gekleurde clownskoppen of koppen van jonge honden opgezet, wat resulteert in een geactualiseerde en tragikomische lezing van de Desastres van Goya. In een meer humoristisch register, ‘corrigeert’ Annie Sprinkle op haar eigen wijze in de reeks 15 Sluts and Goddesses Inside Linda Montano de icoonfiguur van de vrouwelijke body-art met talrijke potsierlijke uitdossingen.

De tentoonstelling is ook een hommage aan het bijzondere talent van de jonge videokunstenaar Jeremy Blake (1971-2007), die onlangs tragisch om het leven kwam. In Sodium Fox (2005), dat hij in samenwerking met de dichter en muzikant David Berman realiseerde, cultiveert hij het gevoel van mysterie dat inherent is aan alle producties van Blake. Vertrekkend van het schilderij van Eugène Delacroix De vrijheid leidt het volk, toont de film een jonge stripteaseuse uit Los Angeles. Voor de kunstenaar belichaamt zij dezelfde allegorische waarden van vertrouwen en vrijheid als diegene die Delacroix aan zijn model verleende. De visuele complexiteit en de gevarieerde decors maken meerdere interpretatieniveaus mogelijk.

P-Y Desaive