|
Op de startpagina van de site www.oracleoftruth.com (die van een zeldzame grafische soberheid getuigt) vind je twee velden: één waar de bezoeker zijn e-mailadres kan invullen en één waar hij een vraag kan stellen en versturen. De “submit”-knop is een voordelig alternatief voor de mensen- en dierenoffers van weleer, en niets zegt dat het resultaat niet even doeltreffend is. “Oracle” betekent vandaag “database”, en de pythia heeft plaatsgeruimd voor het netwerk, waar elke seconde miljoenen persoonlijke mythologieën elkaar kruisen. Er is geen rechtstreeks verband tussen oracleoftruth.com en de gelijknamige tentoonstelling in galerie Aeroplastics Contemporary. Toch verwijst de mysterieuze orakelsite naar de werken die Jérôme Jacobs heeft geselecteerd om, met volksmythologie als achtergrond, de confrontatie uit te beelden tussen onze eeuwenoude droom om ons lot in eigen handen te nemen, ons eigen orakel te zijn, en de onontkoombare realiteit waarin onze lotsbestemmingen verankerd zijn.
Als leerlinge van C.G. Jung hield Marie-Louise von Franz zich onder meer bezig met de psychologie van de divinatie. Ze bestudeerde echter ook de scheppingsmythen die alle beschavingen kenmerken. Het thema van de oorspronkelijke vernietiging speelt daarin vaak een belangrijke rol, want er kan geen orde zijn zonder chaos. De beste manier om het proces op wereldvlak te versnellen, lijkt nog altijd te zijn: het “recept” van de atoombom in ieders handen geven. Dat is wat Gregory Green al jarenlang betracht. Dit keer pakt hij uit met een bescheidener, maar zichtbaar zeer doeltreffende versie van een vernietigingstuig. Zijn persoonlijke versie van de Tora en de Koran herinnert - zo dat nog nodig was - aan de sterke band tussen monotheïstische godsdiensten en doodsdrift. Greens mythologie bevat tegelijk ook een vernieuwende utopie. Dat bewijst zijn streven om een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee te koloniseren en er een vrijstaat te stichten. Galerie Aeroplastics is daarvan trouwens een ambassade (zie het bord bij de ingang en de vlag die langs de gevel hangt te wapperen). Deze Amerikaanse kunstenaar hekelt trouwens de talrijke beknottingen van de publieke vrijheden waaraan de regering-Bush zich bezondigt. Hij gebruikt daarvoor de pagina van een Arabisch manuscript met daarop het zegel “US Customs”. Religie staat eveneens centraal in het werk van Margi Geerlinks: jonge kinderen bij wie de Tien Geboden getatoeëerd zijn in hun huid. De kindertijd als mogelijke katalysator van alle toekomstige zonden… De beelden hebben een dubbele betekenis. We verwijzen hier naar de problemen die Sally Mann had met de Amerikaanse censuur, die aanstoot nam aan de foto’s van haar eigen kinderen. In het politiek correcte tijdperk, dat gekenmerkt wordt door allerlei nieuwe heksenjachten, komen de kindernaaktfoto’s van Margi Geerlinks dubbelzinnig over. Zijn de Geboden niet veeleer bestemd voor de kijker? De mystiek-symbolische duif van Robert Gligorov zweeft over het debat…
Shadi Ghadirian, die voor het eerst tentoonstelt in een Europese galerie, illustreert de verstrengeling tussen traditie en moderniteit in een Iran dat in volle verandering verkeert. De “Qajar”-serie doet denken aan de fotoportretten uit begin 19de eeuw. Gesluierde vrouwen poseren naast symbolen van de huidige consumptiemythologie (de fiets, de radio, …). In de beelden van “Like every day” verdwijnt het gezicht van de vrouw achter huishoudgerei. De serie wordt ietwat ten onrechte geïnterpreteerd als kritiek op de sluier, en behandelt het - helaas universele - thema van de vrouw als object. De persoonlijke mythologieën inspireren zich echter ook op de verering van eigentijdse goden zoals roem en sportexploten. Beide komen rijkelijk aan bod in de montages van Paul M. Smith. Daarin belichaamt sterzanger Robbie Williams naast zijn eigen bekendheid ook zowel de spelers van een winnende voetbalploeg als de dolle fans. De binnenzichten van voertuigen - privé-jets en limousines - van Michael Van den Besselaar zijn een koele allusie op het laatste element van de heilige drievuldigheid: geld, zonder welk beroemdheid niet de minste betekenis zou hebben. De hyperrealistische schilderijen van Istvan Nyari - GI-Joe’s and Me; Blade Runner - verwijzen naar de volkscultus van de superheld en de sciencefiction, terwijl het bizarre beeld van Gerald Van der Kaap een wereld evoceert waar het lichaam ontsnapt aan de zwaartekracht, en dat in een vreemd genoeg vertrouwd kader.
Soms blijft de gedroomde realiteit echter een droom. Dat is het onderwerp van de video die Sarah Baker wijdt aan Bill May, die uitmunt in synchroonzwemmen, maar geen toegang krijgt tot deze uitsluitend vrouwelijke discipline… Ook andere ambities lijken tot mislukken gedoemd, zoals Carlos en Jason Sanchez suggereren. Ze reconstrueren nauwkeurig huiselijke taferelen en willen daarbij elk spoor van gekunsteldheid verbergen. Een ongewoon detail verraadt echter het “onnatuurlijke” van de situatie, zonder dat de protagonisten er zich rekenschap van geven: het wijwater dat verandert in bloed als de pasgeboren dopeling ermee besprenkeld wordt. De man achter zijn werktafel - een amateur-dierenopzetter? - lijkt niet tegen zijn taak opgewassen. Dat is geenszins het geval bij Norbert Briar, wiens modellen - naakte en iets te veel gemaquilleerde jonge meisjes - onbezorgd stoeien te midden van stapels kunstmagazines. De lichtcassettes van Daniele Buetti onderstrepen de broosheid en de vergankelijke schoonheid van mannequins, die zijn geliefkoosde materiaal blijven. Ondanks - of liever: als gevolg van - haar massa is de creatuur van John Isaacs, die verdrinkt in haar eigen vet, even broos. Het gaat hier om de nieuwe versie van een creatuur die door de kunstenaar ontworpen werd als metaforisch zelfportret en geïnspireerd is op The Portrait of Dorian Grey. Het overtollige vet symboliseert de stress en de emoties waarmee de moderne samenleving ons overspoelt en waar geen ontkomen aan is.
Het zelfportret staat centraal in de tentoonstelling, wat niet hoeft te verbazen. Het is dubbelzinnig bij Cindy Sherman, heel bevreemdend bij Ixone Sabada en zelfs door en door barok bij Cédric Tanguy en zijn omgekeerde voorstelling van de mythe van Romulus en Remus. Dezelfde legende vinden we terug bij Harma Heikens. Ze toont ons de stichters van Rome, die gezoogd worden door… een zeug. De term “barok” is ook van toepassing op het werk van Ivan Witenstein, dat heel wat verwijzingen bevat en de spanningen blootlegt tussen mythe en rede. De sculpturen van Petroc Dragon Sesti bevatten al evenmin een eenduidige boodschap, of het nu gaat om een getemde minitornado (Fluid Icon) of om wassen lichamen die onherstelbaar verminkt zijn, maar tegelijk rust uitstralen. Verminkingen die doen denken aan de chocoladefiguren van Stephen J. Shanabrook. Hij goot zijn figuren op basis van gewonde lichamen in Russische en Amerikaanse lijkenhuizen. Deze doodsbodes krijgen tijdelijk weer een plaats in de wereld van de levenden. Ze beleven nog even wat levensvreugde, waarna ze opnieuw verdwijnen, via de cyclus van de spijsvertering. In veel gevallen lijkt het om kogelwonden te gaan, een treffend contrast met het koele, gestileerde revolverkanon dat Andres Serrano fotografeerde. Met zijn video Rinoplastia biedt de Mexicaan Yoshua Okon ons een andere kijk op dagelijks geweld, op een wereld waarin sociale discriminatie, geld en vrouwenhaat hoogtij vieren. De camera volgt de waanzinnige, rijkelijk met cocaïne overgoten tocht van puberale miljonairzonen die met hun wagen door de straten van Mexico scheuren. Dezelfde bittere vaststelling vinden we terug bij Dominic McGill. Voor hem betekent de zozeer bezongen vooruitgang in de eerste plaats het geleidelijke verlies van elke vorm van menselijkheid. Zo heeft de opgemaakte poedel - die zich ondanks zijn diamanten lijn vrij kan bewegen - de strijd op leven en dood met de gevalstrikte wolf al gewonnen. “I’ll tell you something: I am a wolf but I like to wear sheep’s clothing” (Garbage). Misschien is zijn Vampire Killing Kit vrij beschikbaar om het lot te bezweren?
Pierre-Yves Desaive
|
